Image default
Aarde Cosmos Geschiedenis Materiaal Samenleving Techno telex

Wetenschappers in Brussel: nieuwe zonnecylcus startte in december 2019

Frans Steenhoudt

Onderzoekers van de Koninklijke Sterrenwacht van België heben vastgesteld dat de zon in december 2019 aan een nieuwe cyclus is begonnen. De zonneactiviteit varieert met een periode van ongeveer 11 jaar. Het tijdstip en sterkte van de maxima en minima van de zonnecyclus worden vastgesteld op basis van het aantal zonnevlekken. De zonnevlekkenindex wordt sinds 1981 bijgehouden en verspreid door het SILSO World Data Center, dat deel uitmaakt van de Koninklijke Sterrenwacht van België. De activiteit van de is belangrijk voor de precieze werking van gps-systemen die door satellieten wordt aangestuurd. Een verhoogde zonneactiviteit kan, waarbij de zon electrisch geladen deeltjes tot ver in de ruimte stuwt, kan die satellieten ontregelen.

De vorige cyclus bereikte in 2014 zijn bescheiden hoogtepunt en nam de laatste jaren geleidelijk in activiteit af. Dat het minimum er stond aan te komen, werd hoe langer hoe duidelijker door de steeds lagere zonnevlekkenindex en de steeds langere periodes van vlekkeloze dagen. Maand na maand heeft SILSO de algemene trend in de zonneactiviteit nauwlettend in de gaten gehouden. Het 13-maandelijkse gemiddelde van januari 2020, het gemiddelde over 6 maanden voor en 6 maanden na januari, steeg weer en dit voor het eerst sinds het vlekkenmaximum in 2014.

Nu, in september 2020 dus, kan SILSO bevestigen dat het minimum tussen cyclus 24 en 25 inderdaad plaatsvond in december 2019. De nieuwe zonnecyclus is gestart en de zonneactiviteit stijgt naar het volgende maximum. De afgelopen zonnecyclus heeft precies 11 jaar geduurd, aangezien het laatste minimum plaatsvond in december 2008. De duur van een zonnecyclus kan variëren tussen 9 en 14 jaar, en bedraagt gemiddeld ongeveer 11 jaar. Cyclus 24 duurde dus net zo lang als het gemiddelde van alle eerdere zonnevlekkencycli.

 

Grafiek die de omslag in de zonneactiviteit duidelijk weergeeft (Grafiek: Koninklijke Sterrenwacht van België)

 

Het tijdstip van dit minimum is een belangrijke parameter in wetenschappelijke modellen en voorspellingen van toekomstige zonneactiviteit. December 2019 valt binnen het vrij brede interval (juli 2019 tot september 2020) waarin het minimum zou liggen zoals voorspeld door het International Solar Cycle 25 Prediction Panel, ondersteund door NASA en NOAA, en waaraan SILSO deelneemt. Nu het tijdstip van het minimum officieel is vastgesteld, kan het panel de voorspelling van de volgende grote mijlpaal van de nieuwe cyclus verfijnen: het maximum, waarvan tot nu toe verwacht wordt dat het zal plaats hebben tussen 2023 en 2026. Meer details daarover zijn te vinden in een perbericht van de NASA.

Een andere aanwijzing dat de overgang tussen de oude en de nieuwe cyclus heeft plaatsgevonden, komt uit de tellingen van individuele zonnevlekkengroepen die tot de oude en de nieuwe zonnecyclus behoren. Terwijl de meeste zonnevlekkengroepen tot september 2019 tot de vorige zonnecyclus behoorden, schakelde de dominantie in november 2019 over naar groepen van de nieuwe cyclus.

L’ULB monte dans l’initiative TRAIL, les «Trusted A.I. Labs»

Christian Du Brulle

L’hypnose chirurgicale à Bruxelles, une routine à découvrir… au cinéma

Christian Du Brulle

La base de données IsoArcH éclaire les archéologues

Christian Du Brulle