Image default
Aarde Archéologie Biologie Geologie Klimaat Paleontologie telex

Onderzoek toont aan dat visrijk gebied veranderde in een woestijn

Frans Steenhoudt

Vis was 10.000 jaar geleden de belangrijkste voedselbron voor jager-verzamelaars in de Libische Sahara, die toen nog bezaaid was met meren en rivieren. In de archeologische vindplaats Takarkori vonden onderzoekers duizenden fossiele visgraten terug, met snijsporen en sporen van verbranding. Mettertijd nam vlees echter een steeds belangrijkere plaats in, als gevolg van de toenemende droogte.

Tussen 10.000 en 5 000 jaar geleden was de Sahara geen woestijn, maar een gevarieerd landschap met meren, rivieren en savanne-achtige vlaktes, bewoond door vele diersoorten. Ook de mens vond er een thuis, eerst als jager-verzamelaars, later als herders. Het Tadrart Acacusgebergte in het zuidwesten van Libië getuigt van dit rijke verleden: in deze regio vond men niet enkel fossiele resten van flora en fauna, maar ook culturele artefacten en rotskunst.

Bij opgravingen in Takarkori, uitgevoerd door de Sapienza Universiteit van Rome, zijn grote hoeveelheden dierenresten teruggevonden. “Door de dierlijke resten te identificeren en te dateren konden we verschuivingen in de fauna doorheen de tijd documenteren”, zegt archeozoöloog Wim Van Neer van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) die het onderzoek leidde.

Clarias-gariepinus-(Foto JH Larsen)

De onderzoekers vonden in totaal meer dan 17.000 dierlijke resten. Daarvan waren bijna 80 procent visresten, tegenover slechts 19 procent zoogdierresten en 1 procent vogel-, reptielen-, weekdier- en amfibieënresten. Op veel dierenresten werden snijsporen en sporen van verbranding teruggevonden, wat aantoont dat ze door mensen zijn gegeten. De twee vissoorten, geïdentificeerd als meerval en tilapia, kwamen in enorme hoeveelheden voor. Dat is een extra bewijs dat het gebied talrijke meren en rivieren herbergde die in staat waren een grote biomassa aan vis in stand te houden.

In de loop van de tijd nam het aandeel visresten echter sterk af, van 90 procent van alle resten 10.200-8000 jaar geleden naar slechts 40 procent van alle resten 5900-4650 jaar geleden. Maar het aandeel zoogdierenresten nam sterk toe. “Dat illustreert dat de inwoners van Takarkori zich geleidelijk aan meer gingen jagen en nadien ook vee hielden, als gevolg van de toenemende droogte”, zegt Van Neer.

De auteurs vonden ook dat het aantal tilapia’s sneller afnam dan het aantal meervallen. Die laatste hebben extra ademhalingsorganen hebben waarmee ze in ondiep, zuurstofarm en warm water kunnen ademen – bijkomend bewijs dat het gebied minder gunstig werd voor vissen naarmate de droogte toenam.

De studie onthult ook het oude hydrografische netwerk van de Sahara en de verbinding met de Nijl, wat cruciale informatie oplevert over de dramatische klimaatveranderingen die hebben geleid tot de vorming van de grootste hete woestijn ter wereld.

De studie wordt gepubliceerd in het vaktijdschrift PLOS ONE.

Print Friendly, PDF & Email

Zeeleven in Lage Landen overleefde catastrofale meteorietinslag 66 miljoen jaar geleden

frans

VUB onderzoek werpt nieuw licht op de functie van de kleine hersenen

frans

Steenanalyse uit megakrater geeft unieke blik in de eerste dagen na meteorietinslag

frans